Alleen al de 500 grootste bedrijven van het land hebben de notionele intrestaftrek toegepast op 9 miljard euro aan eigen vermogen, zo blijkt uit berekeningen van Trends. In totaal wordt voor alle ondernemingen samen een aftrek van 12 miljard verwacht. Daarmee loopt de Schatkist 4 miljard euro aan vennootschapsbelastingen mis.

De notionele intrek lijkt wel een gigantisch fiscaal cadeau voor enkele grote ondernemingen. Alleen al ArcelorMittal bijvoorbeeld heeft de voorbije twee aanslagjaren (2007 en 2008) ruim 1,7 miljard euro ingeschreven in het vakje op zijn belastingaangifte dat de notionele intrestaftrek vermeldt. Omgerekend geeft dat een belastingkorting van 561 miljoen. BASF recupereerde 322 miljoen, Fortis 236 miljoen en GSK 201 miljoen. In totaal inde de schatkist in 2007 en 2008 6,8 miljard minder vennootschapsbelasting omdat bedrijven door een fictieve rente op hun eigen kapitaal konden aftrekken van hun belastbare basis.

Het lijkt er trouwens sterk op dat die bedragen de komende jaren nog zullen stijgen. Het tarief van de fictieve rente stijgt in 2009 en 2010 boven de 4 procent uit, omdat ze gekoppeld is aan de rente op staatsobligaties. Bedrijven verhoogden in 2008 ook massaal hun kapitaal, waardoor ze meer eigen vermogen krijgen en een hogere fictieve rente van hun belastingen kunnen aftrekken. Bovendien maken steeds meer bedrijven gebruik van de mogelijkheden die de notionele intrestaftrek hen biedt. Bij hun inkomsten uit 2006 maakten vier op de tien bedrijven op hun belastingbrief melding van een fictieve renteaftrek, één jaar later prijkte hij al op bijna 45 procent van de aangiften.

Dirk Van der Maelen vindt dat de maatregel zijn belofte voor meer jobs nooit heeft kunnen waarmaken, en dat de stijging van de buitenlandse investeringen alleen op papier bestaat

In elk geval valt het niet te betwisten dat de regering de kostprijs van de notionele aftrek fors heeft onderschat. Bij zijn lancering werd de maatregel voorgesteld als neutraal voor de begroting: hij zou 476 miljoen euro kosten, maar compenserende maatregelen moesten zorgen dat dit niet op de begroting zou wegen. Maar de kostprijs liep dus op tot vijf keer de raming voor het aanslagjaar 2007, en acht keer de raming voor 2008.

In antwoord op een parlementaire vraag van sp.a-Kamerlid Dirk Van der Maelen geeft minister Reynders nu zelf toe dat de ondernemingen voor het aanslagjaar 2008 maar liefst 12 miljard inschreven op de notionele aftrekpost. Dat betekent dat de schatkist een derde van dat bedrag misloopt aan niet-geïnde vennootschapsbelastingen. Van der Maelen reageert verbijsterd: "Reynders maakt van België stilaan een fiscaal paradijs. Het effect van de notionele intrestaftrek op reële investeringen en jobs is volgens de Nationale Bank zeer beperkt. Het is dus een blanco cheque voor de ondernemingen."

De 12 miljard voor 2008 is nog niet het einde van het verhaal. In tijden van kwakkelende bedrijfswinsten kunnen bedrijven met de notionele intrestaftrek hun belastbare winst drukken tot ze geen belastingen meer betalen. Het belastingvoordeel dat ze nog overhouden, kunnen ze overdragen naar het volgende boekjaar. "Dat houdt de facto in dat de maatregel met een jaar verlengd wordt", geeft kabinetschef Rudy Volders van Financiën toe. Daardoor zal de fiscus niet meteen meer vennootschapsbelasting innen als de conjunctuur weer aantrekt. En blijft de notionele intrestaftrek dus nog minstens 7 jaar - de maximale termijn voor de overdracht van de aftrek - als een molensteen rond de nek van de begroting hangen.

www.demorgen.be