De meerwaardevrijstelling in de vennootschapsbelasting wordt beperkt. Meerwaarden op aandelen die binnen het jaar worden doorverkocht, komen niet meer in aanmerking voor die vrijstelling. Ze worden bijgevolg belast tegen het tarief van de vennootschapsbelasting.    

Budgettaire impact

De onvoorwaardelijke meerwaardevrijstelling in ons land veroorzaakt een enorme fiscale uitgave. Voor aanslagjaar 2007 bedroeg die fiscale uitgave 43 miljard euro. Dat stemt overeen met een geneutraliseerde belastbare grondslag van 129 miljard euro, een veelvoud van de totale belastbare basis in de vennootschapsbelasting en met voorsprong de grootste fiscale uitgave in ons belastingsysteem. Dit hallucinant cijfer impliceert dat bijna een derde van het BBP uit meerwaarden op aandelen zou bestaan. We kunnen dit alleen verklaren door het vermoeden dat de in de aangifte opgenomen meerwaarden in belangrijke mate kunstmatig of van buitenlandse oorsprong zijn. Het simpelweg afschaffen van de vrijstelling zou inderdaad geen 43 miljard euro bijkomende fiscale ontvangsten opleveren. Maar de grootteorde van de door de meerwaardevrijstelling geneutraliseerde belastbare grondslag en het feit dat aandelen steeds sneller van eigenaar veranderen laat vermoeden dat de voorgestelde beperking van de meerwaardevrijstelling een significante toename van de belastinginkomsten tot gevolg kan hebben. Van der Maelen en Crombez schatten de opbrengst van hun voorstel op ongeveer 500 miljoen euro per jaar. 

Sturende impact

Speculatieve transacties hebben vaak geen economische grondslag, creëren weinig of geen economische meerwaarde en draagt weinig bij tot een grotere welvaart of welzijn. De basis van de groei wordt niet gevormd door speculatie op financiële markten, wel integendeel. Speculatie is een belangrijke oorzaak van elke financiële crisis, ook van de crisis die we nu meemaken. Daar hoort het belastingsysteem rekening mee te houden. We kiezen ervoor tabak zwaarder te belasten dan andere producten omdat roken schadelijk is voor de volksgezondheid. Vanuit dezelfde optiek worden milieuvriendelijke wagens fiscaal voordeliger behandeld dan meer vervuilende modellen. Het is dan ook niet te verantwoorden dat speculatieve winsten - in tegenstelling tot in onze buurlanden - helemaal niet worden belast, terwijl productieve winsten worden belast tegen 33,99%. De invoering van een speculatieve meerwaardebelasting heft deze scheeftrekking op en zal bovendien leiden tot minder speculatie en dus meer stabiliteit.

Internationale context

Het is verhelderend om na te gaan hoe andere EU-lidstaten meerwaarden op aandelen in de vennootschapsbelasting behandelen. België is immers het enige land binnen de EU waar aan de meerwaardevrijstelling geen enkele vereiste qua minimumparticipatie of bezitsduur is gesteld. In Denemarken en Frankrijk moet je als vennootschap de aandelen minimum respectievelijk 3 jaar en 2 jaar ononderbroken in portefeuille hebben gehad om de vrijstelling van meerwaarden te bekomen. In Luxemburg, Finland, Spanje, het VK, Hongarije, Zweden en Tsjechië bedraagt de minimum bezitsduur 1 jaar. In de meeste landen is ook een minimumparticipatie vereist: 5% in Spanje en Frankrijk; 10% in Finland, het VK, Zweden en Tsjechië; en 30% in Hongarije. Indien niet aan de vrijstellingsvoorwaarden is voldaan, worden de meerwaarden doorgaans belast aan het tarief van de vennootschapsbelasting. In Frankrijk heeft de liberale minister van Begroting Woerth recent voorgesteld om bovenop de meerwaardebelasting een sociale bijdrage op meerwaarden in te voeren. Het sp.a-voorstel om de meerwaardevrijstelling te beperken door een minimale bezitsduur van 12 maanden in te voeren, is dan ook een heel redelijk voorstel dat perfect verdedigbaar is in de huidige internationale context.

Belastingverschuiving

De belasting op lonen is bijzonder hoog in België. De belastingdruk op arbeid ligt 6,1 procent boven het gemiddelde van de EU-15. Voor een alleenstaande zonder kinderen met een gemiddeld inkomen in 2008, ging 56% van de loonkost naar inkomensbelasting en sociale bijdragen. Anderzijds kennen we het meest liberale systeem als het op het belasten van (speculatieve) beleggingsinkomsten aankomt: speculatieve meerwaarden worden immers helemaal niet belast. Deze scheeftrekking is niet alleen bijzonder onrechtvaardig - een euro is een euro of die nu wordt verdiend door te gaan werken of door te speculeren - het is ook economische nonsens. We willen zoveel mogelijk mensen aan het werk maar belasten arbeid bijzonder zwaar, en we willen speculatie inperken maar belasten speculanten helemaal niet. Dit houdt volgens sp.a geen steek. Dirk Van der Maelen en John Crombez pleiten er dan ook voor om een deel van de opbrengst van de voorgestelde speculatiebelasting te gebruiken als financiering van de sociale zekerheid om de belastingdruk op arbeid te verlagen.